ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരി

ശിവനും പാർവ്വതിയും ഒരു പീഠത്തിനു മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. പീഠം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതും വിശദമായി കൊത്തുപണി ചെയ്തതുമാണ്. പാർവ്വതിയെ മടിയിൽ ഇരുത്തി ശിവൻ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് നാല് കൈകളും മൂന്ന് കണ്ണുകളുമുണ്ട്. പച്ച നിറത്തിലുള്ള മുണ്ടാണ് ധരിച്ചിരിക്കുന്നത്. നാല് കൈകളിൽ, മുകളിലെ വലത് കൈയിൽ മഴു, മുകളിലെ ഇടത് കൈയിൽ മാൻ, താഴെയുള്ള വലത് കൈ അഭയമുദ്രയിലാണ്. താഴെയുള്ള ഇടത് കൈ പാർവ്വതിയെ ചുറ്റി അവളുടെ ഇടത് സ്തനത്തിന്റെ മുലക്കണ്ണിൽ സ്പർശിക്കുന്നു. പാർവ്വതിയുടെ വലത് കൈ ശിവന്റെ വലത് തോളിലൂടെ വീഴുന്നു. ഇടത് കൈയിൽ പച്ച നിറത്തിലുള്ള താമരപ്പൂവ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിൽ നിരവധി പരിചാരക രൂപങ്ങളുണ്ട്. നീണ്ട വെളുത്ത താടിയോടെ വീണ വായിക്കുന്ന നാരദൻ അവിടെയുണ്ട്. നാരദന്റെ അരികിൽ, അഞ്ജലി മുദ്രയിൽ കൈകൾ കൂപ്പിയ ഒരു ഭൂതഗണം ഉണ്ട്. അരയിൽ പാമ്പ് ബെൽറ്റ് പോലെ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു. ചുവന്ന മുണ്ടാണ് ധരിച്ചിരിക്കുന്നത്. തന്റെ വാഹനമായ എലിയുടെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗണപതിയും ഉണ്ട്. പാർവ്വതിയുടെ അരികിൽ, തന്റെ വാഹനമായ മയിലിന്റെ പുറത്ത് സുബ്രഹ്മണ്യൻ ഇരിക്കുന്നു. പാനലിന്റെ താഴെ ഒരു വലിയ നന്ദി ഉണ്ട്. വെളുത്ത നിറമുള്ള അദ്ദേഹം സ്വയം നക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. ഗണപതിയുടെ താഴെ, പൂർണ്ണ നഗ്നരായ നാല് മുനിമാർ അഞ്ജലി മുദ്രയിൽ കൈകൾ കൂപ്പി നിൽക്കുന്നു, അതിൽ മൂന്ന് പേർ കൈകൾ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. നാലാമത്തെ മുനി അഞ്ജലി മുദ്ര നെഞ്ചിനടുത്ത് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി സ്ത്രീരൂപങ്ങളും ഉണ്ട്. അവരിൽ മൂന്ന് പേർ വെഞ്ചാമരം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. രണ്ട് പേർ ആലവട്ടം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിൽ ചുരുങ്ങിയത് രണ്ട് ഭൂതഗണങ്ങളെങ്കിലും ഉണ്ട്. അവർക്ക് പിന്നിൽ വിവിധ പക്ഷികൾ ഇരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ പൂത്ത മരവും അണ്ണാൻ പോലുള്ള ജന്തുക്കളും ഉണ്ട്.

Iconography

Primary Deity/Figure
ശിവനും പാർവ്വതിയും
Secondary Figures
Ganapathi, Nandi, Narada, Subrahmanya
Iconographic Form
ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരി
Iconographic Attributes
മഞ്ഞ നിറമുള്ള ശിവൻ താമരപ്പൂവിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു; അത് അലങ്കൃതവും രത്നം പതിപ്പിച്ചതുമായ ഒരു പീഠത്തിനു മുകളിലാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്; പാർവ്വതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്നു; ശിവൻ പച്ച നിറത്തിലുള്ള മുണ്ട് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; പാർവ്വതിയും പച്ച നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവന് നാല് കൈകളും മൂന്ന് കണ്ണുകളുമുണ്ട്; മുകളിലെ വലത് കൈയിൽ മഴു; മുകളിലെ ഇടത് കൈയിൽ മാൻ; താഴെയുള്ള വലത് കൈ അഭയമുദ്രയിലാണ്; താഴെയുള്ള ഇടത് കൈ പാർവ്വതിയുടെ ഇടത് സ്തനത്തിന്റെ മുലക്കണ്ണിൽ സ്പർശിക്കുന്നു; പാർവ്വതിയുടെ കൈ ശിവന്റെ വലത് തോളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; ഇടത് കൈയിൽ താമര ഇല പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; കമ്മൽ, കിരീടം, കാൽച്ചിലമ്പ്, തോൾവള, മാല, അരപ്പട്ട എന്നിവയുൾപ്പെടെ ധാരാളം ആഭരണങ്ങൾ ശിവൻ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; പാർവ്വതിയും സമാനമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; പാനലിന്റെ താഴെ നന്ദി ഉണ്ട്; വെളുത്ത നിറമുള്ള അദ്ദേഹം സ്വയം നക്കുന്നു; നിരവധി പരിചാരകർ ഉണ്ട്; അവരെല്ലാം അഞ്ജലി മുദ്രയിൽ കൈകൾ കൂപ്പിയിരിക്കുന്നു; ചിലർ മഞ്ഞ നിറമുള്ളവരാണ്; ശിവന്റെ വലത് വശത്ത് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു രൂപം പച്ച നിറമുള്ളതും ചുവന്ന സാരി ധരിച്ചതുമാണ്; പാർവ്വതിയുടെ ഇടത് വശത്തുള്ള സ്ത്രീരൂപം പച്ച സാരി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവരുടെ അരികിൽ ചുവന്ന നിറമുള്ള, വെഞ്ചാമരം പിടിച്ച സ്ത്രീരൂപം മഞ്ഞ സാരി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവർക്ക് പിന്നിൽ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ ഒരു വലിയ മരവും അണ്ണാനും കാണാം; പാനലിന്റെ ഇടത് ഭാഗത്ത് നാരദൻ ഉണ്ട്; വെളുത്ത നിറവും വെളുത്ത താടിയുമുള്ള അദ്ദേഹം കൈയിൽ വീണ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിൽ അഞ്ജലി മുദ്രയിൽ കൈകൾ കൂപ്പിയ ഒരു പ്രധാന ഭൂതഗണ രൂപമുണ്ട്; സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള അദ്ദേഹം ചുവന്ന മുണ്ട് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; അരയിൽ പാമ്പ് ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു; ഗണപതിയുടെ താഴെ നഗ്നരായ നാല് സനകാദി മുനിമാർ അഞ്ജലി മുദ്രയിൽ കൈകൾ കൂപ്പി നിൽക്കുന്നു.
Rasa
Shanta

Spatial & Architectural

Temple
കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഉൾഭാഗം
Zone within Temple
Ladies' chamber
Position in Pradakshina Sequence
Not Applicable
Adjacent Panels
Ashtabuja Venugopala

Narrative

Textual Source
Devi Mahatmya
Mythological Tale
ഈ രംഗം പുരുഷ-സ്ത്രീ ഊർജ്ജങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം കാണിക്കുന്നു. ശിവനും പാർവ്വതിയുമാണ് കേന്ദ്ര രൂപങ്ങൾ, അവരുടെ മക്കളായ ഗണേശനും സുബ്രഹ്മണ്യനും ചുറ്റുമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ചുവർചിത്രങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ചിത്രീകരണമാണിത്. ദേവന്മാരുടെ കാൽക്കൽ നന്ദി നിൽക്കുന്നു. അവരെ ഭൂതഗണങ്ങൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു.
Episode
ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരി

Condition & Documentation

Condition
Good
Deterioration Type
Pigment loss
Restoration Status
Partially restored
Documentation Type
DSLR full panel
Permission Basis
ASI permission
Date of Documentation
01/08/2024
Artist
അജ്ഞാതൻ
Identifier
MCP_P001
Rights / Notes
മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.