ഗിരിജാകല്യാണം രേഖാചിത്രം - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Detail Photos

പാർവതിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് ശിവൻ സപ്തർഷികളെ അറിയിക്കുന്ന ചിത്രമാണിത്. പാർവതിയുടെ പിതാവായ ഹിമവാനോട് ഈ വിഷയം സംസാരിച്ചറിയിക്കാൻ അദ്ദേഹം അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ശിവന് നാല് കൈകളുണ്ട്, സിംഹ രൂപകൽപ്പനകളാൽ അലങ്കാരപൂർവ്വം കൊത്തിയ ഒരു സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുകളിലെ വലതു കൈ മഴു പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. താഴെയുള്ള വലതു കൈ കാൽമുട്ടിന് മുകളിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. മുകളിലെ ഇടതു കൈ ഒരു മാനിനെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. താഴെയുള്ള ഇടതു കൈ വ്യാഖ്യാനമുദ്രയിലാണ്. ഈ ചിത്രീകരണത്തിലെ സ്ത്രീ രൂപം വസിഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയായ അരുന്ധതിയാണ്. അവളുടെ തല ഒരു തുണി കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു, മറ്റെല്ലാ മുനിമാരോടുമൊപ്പം അഞ്ജലിമുദ്രയിൽ നിൽക്കുന്നു. ശിവന് കഴുത്തിൽ ഒരു സർപ്പവും കിരീടത്തിൽ ചന്ദ്രക്കലയുമുണ്ട്. മുനിമാർക്കെല്ലാം ഒരേ തരത്തിലുള്ള മുടിയാണുള്ളത്. അവരുടെ ജടകൾ ഒരു കുടുമയായി മുകളിലേക്ക് ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. അവർ കഴുത്തിലും കൈകളിലും രുദ്രാക്ഷമണികളുടെ മാല ധരിക്കുന്നു. അവരെല്ലാം മീശയും താടിയുമുള്ളവരും ഒരേപോലെ കാണപ്പെടുന്നവരുമാണ്.

Iconography

Primary Deity/Figure: ശിവനും പാർവതിയും
Secondary Figures: സപ്തർഷികൾ, അരുന്ധതി
Iconographic Form: ഗിരിജാകല്യാണം
Iconographic Attributes: കഴുത്തിൽ ഒരു സർപ്പവും മൂന്നാം കണ്ണുമുള്ള നാല് കൈകളുള്ള ശിവൻ. മുകളിലെ വലതു കൈ മഴു പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, താഴെയുള്ള വലതു കൈ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു, മുകളിലെ ഇടതു കൈ ഒരു മാനിനെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, താഴെയുള്ള ഇടതു കൈ വ്യാഖ്യാനമുദ്രയിലാണ്. അദ്ദേഹം ഒരു അലങ്കൃത കിരീടം ധരിച്ച്, രണ്ട് സിംഹങ്ങളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന കാലുകളുള്ള ഒരു സിംഹാസനത്തിന് മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നു. മാലകൾ, കമ്മലുകൾ, വളകൾ, തോൾവളകൾ, കാൽച്ചിലമ്പുകൾ, മോതിരങ്ങൾ എന്നിവ ധരിക്കുന്നു. ഏഴ് മുനിമാരുണ്ട്, മുന്നിലുള്ള വസിഷ്ഠൻ ഒഴികെ എല്ലാവരും കൈകൾ അഞ്ജലിമുദ്രയിൽ കൂപ്പിയിരിക്കുന്നു. അവർക്കെല്ലാം തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു കുടുമയായി ചുരുണ്ട മുടിയുണ്ട്. അവരെല്ലാം കൈകളിലും കഴുത്തിലും രുദ്രാക്ഷമാല ധരിക്കുന്നു. ഒരു സ്ത്രീ രൂപമുണ്ട്. അവൾ വസിഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയായ അരുന്ധതിയാണ്. അവളും കൈകൾ അഞ്ജലിമുദ്രയിൽ കൂപ്പുന്നു. അവൾക്ക് കഴുത്തിൽ ഒരു രുദ്രാക്ഷമാലയും തല മൂടുന്ന ഒരു തുണിയുമുണ്ട്.
Rasa: Shanta

Spatial & Architectural

Temple: കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഉൾഭാഗം
Zone within Temple: Antechamber
Position in Pradakshina Sequence: Not Applicable
Adjacent Panels: Mohini and Girijakalyanam

Narrative

Textual Source: Other
Mythological Tale: ശിവനെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ പാർവതി തപസ്സു ചെയ്തു, ഒടുവിൽ ശിവൻ വിവാഹത്തിന് സമ്മതിച്ചു. ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായതിനാൽ, മാതാപിതാക്കളുടെയും മുനിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ഭൂതഗണങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ അവളെ ശിവന് വിവാഹം ചെയ്തുകൊടുത്തു.
Episode: കുമാരസംഭവം
Position within Narrative Sequence: 1 out of 6

Condition & Documentation

Condition: Not Applicable
Deterioration Type: Other
Restoration Status: Not Applicable
Documentation Type: DSLR full panel
Permission Basis: ASI permission
Date of Documentation: 01/08/2024
Artist: അജ്ഞാതൻ
Identifier: MCP_P010
Rights / Notes: മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.