ശിവമോഹിനി - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Kadavil Thrikkovil, KTK_P011 — Shiva and Mohini: full panel view

Detail Photos

Deity: മോഹിനി Deity: ശിവൻ Location: കടവിൽ തൃക്കോവിൽ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം Theme: പ്രാദേശിക സംസ്കാരം Visual Feature: അലങ്കരണം Visual Feature: കൈമുദ്രകൾ Visual Feature: ഭാവാലങ്കാരം

ശിവന്റെയും മോഹിനിയുടെയും സംഗമമാണ് ഈ ചിത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. തന്റെ രണ്ട് താഴത്തെ കൈകളാൽ ശിവൻ മോഹിനിയെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നതായി കാണാം, മോഹിനി തന്റെ സാരി അഴിഞ്ഞുപോകാതെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് ലജ്ജാഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്നു.

Iconography

Primary Deity/Figure: ശിവനും മോഹിനിയും
Iconographic Form: ശിവനും മോഹിനിയും (വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം)
Iconographic Attributes: സ്വർണ്ണനിറമുള്ള, മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ള നാല് കൈകളുള്ള ശിവൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുടിയിൽ ഗംഗയോടൊപ്പം ചന്ദ്രക്കലയുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുകളിലെ ഇടതു കൈയിൽ ഒരു മാൻ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. മുകളിലെ വലതു കൈയിൽ ഗദയും മഴുവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. താഴത്തെ കൈകളിലൊന്ന് മോഹിനിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തുപിടിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റേ കൈ അവളുടെ തലയ്ക്ക് മുകളിലായി ഉയർത്തി, തലോടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം തലയോട്ടി മാലയും പുലിത്തോലും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. മോഹിനി വെളുത്ത സാരി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവളുടെ സാരി അഴിഞ്ഞുപോകുന്നു. അവൾ അലങ്കൃതമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൾക്ക് രണ്ട് കൈകളുണ്ട്. ദൃശ്യമായ കൈകളിലൊന്ന് സാരി അഴിഞ്ഞുപോകാതെ തടയുന്നു. അവൾക്ക് പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച നീണ്ട കറുത്ത മുടിയുണ്ട്.
Rasa: ശൃംഗാരം

Spatial & Architectural

Zone within Temple: ശ്രീകോവിൽ
Position in Pradakshina Sequence: 11
Adjacent Panels: Ayyappajananam and Mohini

Narrative

Textual Source: Local tradition
Mythological Tale: ശിവനും വിഷ്ണുവിന്റെയും സംഗമത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ഒരു കുട്ടിയുടെ കൈകളാൽ മാത്രമേ താൻ കൊല്ലപ്പെടൂ എന്ന വരം അസുരസ്ത്രീയായ മഹിഷി നേടിയിരുന്നു. ഇത് ഒരിക്കലും സംഭവിക്കില്ലെന്ന് വിശ്വസിച്ചാണ് അവൾ ഈ പ്രത്യേക വരം തിരഞ്ഞെടുത്തത്. എന്നാൽ വിഷ്ണു മോഹിനിയുടെ രൂപമെടുത്ത് ശിവനെ വശീകരിച്ചു, അവർക്ക് അയ്യപ്പൻ എന്ന കുട്ടി ജനിച്ചു. പന്തളത്ത് വളർന്ന അയ്യപ്പൻ മഹിഷിയെ വധിച്ചു.
Episode: അയ്യപ്പചരിതം
Position within Narrative Sequence: 2 out of 3

Condition & Documentation

Condition: കുഴപ്പമില്ല
Deterioration Type: ചായം നഷ്ടപ്പെട്ടത്
Restoration Status: പുനഃസ്ഥാപിക്കാത്തത്
Documentation Type: DSLR ഫുൾ പാനൽ
Permission Basis: ക്ഷേത്ര പൂജാരി
Date of Documentation: 15/07/2024
Artist: അജ്ഞാതൻ
Identifier: KTK_P011
Rights / Notes: ഈ ചിത്രങ്ങൾ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യാവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യാൻ പാടില്ല.