മോഹിനി - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: full panel view

Detail Photos

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 1 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 2 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 3 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 4 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 5 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 6 of 7

Chemmanthatta, CMT_P004 — Vishnu: detail view 7 of 7

Deity: വിഷ്ണു Location: ചെമ്മന്തട്ട മഹാദേവ ക്ഷേത്രം Theme: ആഖ്യാനേതരം Visual Feature: അലങ്കരണം Visual Feature: കൈമുദ്രകൾ Visual Feature: പശ്ചാത്തല അലങ്കാരം Visual Feature: ഭാവാലങ്കാരം

സ്വർണ്ണനിറമുള്ള മോഹിനി ഒരു നൃത്തഭാവം അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന നിലയിൽ ഒരു പീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. അവൾ ഒരു പന്തുമായി കളിക്കുന്നു, ചെമ്പകപ്പൂക്കൾ പോലെ തോന്നിക്കുന്ന പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച നീണ്ട ഒഴുകുന്ന മുടിയുണ്ട്. അവൾ മാറിടം മറയ്ക്കാതെ അലങ്കാര രൂപങ്ങളുള്ള അടിവസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൾക്ക് പിന്നിൽ മരങ്ങളും പൂക്കളും പക്ഷികളുമുള്ള ഇടതൂർന്ന വനദൃശ്യമുണ്ട്.

Iconography

Primary Deity/Figure: വിഷ്ണു
Secondary Figures: ഇല്ല
Iconographic Form: മോഹിനി (വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം)
Iconographic Attributes: സ്വർണ്ണനിറം; പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച നീണ്ട ഒഴുകുന്ന മുടി; മാറിടം മറയ്ക്കാതെ; ഒരു പീഠത്തിന് മുകളിൽ; രത്നങ്ങൾ പതിച്ച ആഭരണങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു; വലതു കൈ അടിവസ്ത്രത്തിന്റെ അയഞ്ഞ അറ്റം പിടിക്കുന്നു; ഇടതു കൈ ഒരു പന്ത് പിടിക്കുന്നു; പശ്ചാത്തലത്തിൽ കുറ്റിച്ചെടികളും മരങ്ങളും പൂക്കളും; ഒരു പക്ഷിയും കാണാം; പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാൻ പോലുള്ള ഒരു ജീവി ഇണചേരുന്നതായി കാണാം.
Rasa: ശൃംഗാരം

Spatial & Architectural

Zone within Temple: ശ്രീകോവിൽ
Position in Pradakshina Sequence: 4
Adjacent Panels: Vishnu and Sreekrishna leela

Narrative

Textual Source: Non-narrative
Mythological Tale: മോഹിനി വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു അവതാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മന്ദര പർവ്വതം ഉപയോഗിച്ച് സമുദ്രം കടയുമ്പോൾ, അമൃത് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി നിധികൾ ഉയർന്നുവന്നു. അമൃത് ആരു കുടിക്കണം എന്നതിനെച്ചൊല്ലി ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ വഴക്കുണ്ടായപ്പോൾ, വിഷ്ണു സുന്ദരിയായ മോഹിനിയുടെ രൂപമെടുത്ത് ഇരു കൂട്ടർക്കുമിടയിൽ മധ്യസ്ഥയായി പ്രവർത്തിച്ചു. അസുരന്മാർ അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മയങ്ങിപ്പോയി, അതിനെ വ്യതിചലനമായി ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് മോഹിനി അമൃതം മുഴുവൻ ദേവന്മാർക്ക് വിളമ്പി. കേരള ചുവർചിത്രങ്ങളിൽ, മോഹിനിയും ശിവനും ഒരുമിച്ചുള്ള ചിത്രീകരണം കാണാം, പാർവതി ദേവി അവരുടെ സംഗമത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ചു നിൽക്കുന്നതായി. അവരുടെ സംഗമത്തിൽ നിന്ന് അയ്യപ്പൻ അഥവാ ശാസ്താവ് ജനിക്കുകയും മഹിഷി എന്ന അസുരിയെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
Episode: ആഖ്യാനേതരം

Condition & Documentation

Condition: കുഴപ്പമില്ല
Deterioration Type: കുമ്മായം നഷ്ടപ്പെട്ടത്
Restoration Status: പുനഃസ്ഥാപിക്കാത്തത്
Documentation Type: DSLR ഫുൾ പാനൽ
Permission Basis: സംയുക്ത അനുമതി
Date of Documentation: 12/08/2024
Artist: അജ്ഞാതൻ
Identifier: CMT_P004
Rights / Notes: മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.