Englishമലയാളം

ദക്ഷിണാമൂർത്തി

വെളുത്ത നിറമുള്ള ശിവൻ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ രൂപത്തിൽ ഒരു ആൽമരത്തിനടിയിൽ ഇരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് നാല് കൈകളുണ്ട്, അതിൽ മുകളിലെ രണ്ട് കൈകൾ യഥാക്രമം വലതും ഇടതും വശങ്ങളിൽ മാനും മഴുവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടത് കൈ വ്യാഖ്യാന മുദ്രയിൽ മടക്കിയിരിക്കുന്നു, വലത് കൈ തുടയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം മഞ്ഞ അരവസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിന് ചുറ്റും സർപ്പങ്ങൾ ചുറ്റിക്കിടക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു കാൽ മടക്കിയിരിക്കുന്നു, മറ്റേ കാൽ താഴേക്ക് തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. തലയ്ക്കു മുകളിൽ ഒരു സന്ന്യാസിയുടെ ജടപോലെ അല്പം മുടി തള്ളിനിൽക്കുന്ന അലങ്കൃതമായ കിരീടമുണ്ട്. അദ്ദേഹം ചന്ദ്രക്കലയും ഗംഗയും തലയിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബാക്കിയുള്ള ജടാമുടി പുറകിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. അദ്ദേഹം വിശ്രമിക്കുന്ന ആൽമരത്തിനു മുകളിൽ ഒരു അണ്ണാൻ ഉണ്ട്.

Iconography

Primary Deity/Figure
ദക്ഷിണാമൂർത്തി
Iconographic Form
ദക്ഷിണാമൂർത്തി (ശിവന്റെ രൂപം)
Iconographic Attributes
വെളുത്ത നിറം; ആൽമരത്തിനടിയിൽ ഇരിക്കുന്നു; നാല് കൈകൾ; മുകളിലെ വലത് കൈയിൽ മാൻ; മുകളിലെ ഇടത് കൈയിൽ മഴു; താഴെയുള്ള വലത് കൈ മടിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; താഴെയുള്ള ഇടത് കൈ വ്യാഖ്യാന മുദ്രയിൽ; ആൽമരത്തിനു മുകളിൽ അണ്ണാൻ; ധാരാളം ആഭരണങ്ങൾ; ഒരു കാൽ മടക്കിയിരിക്കുന്നു; ഇടത് കാൽ താഴേക്ക് തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു; അദ്ദേഹം ഇരിക്കുന്ന പീഠത്തിൽ രണ്ട് സിംഹരൂപങ്ങൾ കൊത്തിയിരിക്കുന്നു; ശരീരത്തിനു ചുറ്റും സർപ്പങ്ങൾ; തലയിൽ കിരീടം; മുടിയിൽ ഗംഗയും ചന്ദ്രക്കലയും; ജടാമുടി.
Rasa
ശാന്തം

Spatial & Architectural

Zone within Temple
ശ്രീകോവിൽ
Position in Pradakshina Sequence
8
Adjacent Panels
Rakshasa head and floral motifs

Narrative

Textual Source
Non-narrative
Mythological Tale
ദക്ഷിണാമൂർത്തിയായി ശിവൻ പരമഗുരുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ഒരു വൃക്ഷത്തിനടിയിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി ഇരുന്ന്, വാക്കുകളിലൂടെയല്ല, മൗനത്തിലൂടെയും ആംഗ്യത്തിലൂടെയും വൃദ്ധരായ മുനിമാരുടെ ഒരു സദസ്സിന് പരമോന്നത അറിവ് പകർന്നുനൽകുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ അറിവിന്റെ കൈമാറ്റത്തിന് കേന്ദ്രമായ ഗുരു-ശിഷ്യ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ് ഈ രൂപം, ഇതിന്റെ ചുവർചിത്രങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ കവാടത്തിനടുത്താണ് സ്ഥാപിക്കാറുള്ളത്.
Episode
ആഖ്യാനേതരം

Condition & Documentation

Condition
കുഴപ്പമില്ല
Deterioration Type
ചായം നഷ്ടപ്പെട്ടത്
Restoration Status
പുനഃസ്ഥാപിക്കാത്തത്
Documentation Type
DSLR ഫുൾ പാനൽ
Permission Basis
സംയുക്ത അനുമതി
Date of Documentation
03/08/2024
Artist
അജ്ഞാതൻ
Identifier
PVM_P008
Rights / Notes
മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.