ഗജേന്ദ്രമോക്ഷം - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 1 of 6

Detail Photos

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 2 of 6

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 3 of 6

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 4 of 6

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 5 of 6

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: detail view 6 of 6

Alangad, ASG_P043 — Vishnu: full panel view

Deity: വിഷ്ണു Location: ആലങ്ങാട് ശ്രീ സന്താന ഗോപാല മൂർത്തി ക്ഷേത്രം Theme: ആഖ്യാനേതരം Visual Feature: അലങ്കരണം Visual Feature: കൈമുദ്രകൾ Visual Feature: പശ്ചാത്തല അലങ്കാരം Visual Feature: ഭാവാലങ്കാരം

നീലനിറമുള്ള വിഷ്ണു തന്റെ വാഹനമായ ഗരുഡന്റെ മുകളിൽ, മുതലയായ മകരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി തന്റെ ആയുധമായ സുദർശന ചക്രം എയ്യാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. ഗരുഡൻ നഖങ്ങളിൽ ഒരു സർപ്പം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ ഇരുവശത്തും ശ്രീദേവിയും ഭൂദേവിയുമുണ്ട്. ആനയായ ഗജേന്ദ്രൻ നദിക്ക് മുകളിൽ നിന്ന്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ദുഃഖത്തോടെ ഒരു താമരപ്പൂവ് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന മുതലയായ മകരൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലിനെ ആക്രമിക്കുന്നു.

Iconography

Primary Deity/Figure: വിഷ്ണു
Secondary Figures: ഗജേന്ദ്രൻ, ഗരുഡൻ, ഭൂദേവി, മകരൻ, ശ്രീദേവി
Iconographic Form: വിഷ്ണു
Iconographic Attributes: നീലനിറമുള്ള, ആറ് കൈകളുള്ള വിഷ്ണു കുങ്കുമനിറമുള്ള ഗരുഡന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഗരുഡന്റെ നഖങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഒരു സർപ്പമുണ്ട്. വിഷ്ണു തന്റെ രണ്ട് കൈകൾ കൊണ്ട് ശ്രീദേവിയെയും ഭൂദേവിയെയും അരയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റ് കൈകളിൽ ശംഖും സുദർശന ചക്രവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗജേന്ദ്രൻ കറുപ്പ് നിറത്തിലുള്ളവനും, ആകാശത്തേക്ക് ഒരു താമരപ്പൂവ് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് പ്രാർത്ഥനയോടെ കരയുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റ് രൂപങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മുതല വളരെ ചെറുതാണ്.
Rasa: ശാന്തം

Spatial & Architectural

Position in Pradakshina Sequence: 43
Adjacent Panels: Kadhakali and Venugopalan (2)

Narrative

Textual Source: Non-narrative
Mythological Tale: ആനയായ ഗജേന്ദ്രൻ മകരൻ എന്ന മുതലയാൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്ന ഈ രംഗം, ഭക്തിയുടെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ, ഒരു താമരപ്പൂവ് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് വിഷ്ണുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതാണ് കാണിക്കുന്നത്. വിഷ്ണു തന്റെ വാഹനമായ ഗരുഡന്റെ മുകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ഗജേന്ദ്രനെ മുതലയുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ ആന, അഗസ്ത്യന്റെ ശാപത്താൽ ആനയായി മാറിയ ഭക്തനായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന രാജാവിന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ഗജേന്ദ്രൻ തന്നെത്തന്നെ പൂർണ്ണമായി വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് മോക്ഷം ലഭിച്ചു. മോക്ഷം നേടാൻ ദൈവത്തിന് പൂർണ്ണമായി കീഴടങ്ങണമെന്ന് ഈ കഥ ഭക്തനെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
Episode: ആഖ്യാനേതരം

Condition & Documentation

Condition: കുഴപ്പമില്ല
Deterioration Type: ചായം നഷ്ടപ്പെട്ടത്
Restoration Status: പുനഃസ്ഥാപിക്കാത്തത്
Documentation Type: DSLR ഫുൾ പാനൽ
Permission Basis: ദേവസ്വം അനുമതി
Date of Documentation: 08/08/2024
Artist: നീലകണ്ഠൻ ഇളയത്
Identifier: ASG_P043
Rights / Notes: ഈ ചിത്രങ്ങൾ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യാവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യാൻ പാടില്ല.