രാമായണം

ആരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ രംഗങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാണ് ഈ പാനൽ. പഞ്ചവടിയിലെ ഒരു കുടിലിൽ രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും ഇരിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, മാരീചൻ എന്ന രാക്ഷസനായി മാറുന്ന ഒരു സ്വർണ്ണനിറമുള്ള മാനിനെ വേട്ടയാടുന്ന രാമനെ കാണിക്കുന്നു. മുകൾ പാനലിൽ, ഒറ്റയ്ക്കാക്കപ്പെട്ട സീതയെ ഭിക്ഷ തേടിയെത്തിയ ഒരു സന്യാസി സമീപിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, സന്യാസി ഭീമാകാരനും ഉഗ്രനുമായ രാവണനായി മാറുന്നു, അദ്ദേഹം സീതയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി തന്റെ പുഷ്പക വിമാനത്തിൽ ലങ്കയിലേക്ക് പറക്കുന്നു. വഴിയിൽ, ജടായു അദ്ദേഹത്തെ ആക്രമിക്കുന്നു, രാവണൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിറകുകൾ അരിഞ്ഞുകളയുന്നു. അടുത്ത പാനൽ, കബന്ധൻ എന്ന രാക്ഷസൻ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും ആക്രമിക്കുന്നത് കാണിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മണന്റെ കൈകൾ കബന്ധനെ ആക്രമിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ പാനലിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗവും കേടുപറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Iconography

Primary Deity/Figure
ശ്രീരാമൻ
Secondary Figures
സീത, ലക്ഷ്മണൻ, രാവണൻ, മാരീചൻ, ജടായു, കബന്ധൻ
Iconographic Form
ശ്രീരാമൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം)
Iconographic Attributes
ചുവന്ന മേലുടയാടയും മഞ്ഞ താഴെ ധോത്തിയും ധരിച്ച പച്ചനിറമുള്ള രാമൻ ഒരു കുടിലിനുള്ളിൽ ഇരിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണനിറമുള്ള സീത അദ്ദേഹത്തിന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്നു. രാമന്റെ ഒരു കൈ അവളുടെ സ്തനത്തിന് ചുറ്റും വളച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റേ കൈ വ്യാഖ്യാനമുദ്രയിൽ ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മണൻ കുടിലിന് പുറത്ത് കാവൽ നിൽക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു വില്ലുണ്ട്, സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവനും പച്ച മേലുടയാട ധരിച്ചവനുമാണ്, ഇരു കൈകളിലും വില്ലും അമ്പുമുണ്ട്. രണ്ടാമത്തെ രംഗത്തിൽ, കൈയിൽ വില്ലുമായി ഒരു മാനിനെ പിന്തുടരുന്ന പച്ചനിറമുള്ള രാമനെ കാണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു അമ്പ് വിട്ടിരിക്കുന്നു, അത് സ്വർണ്ണനിറമുള്ള മാനിന്റെ ദേഹത്തടിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിന്റെ തലഭാഗം വലിയ കണ്ണുകളും വിശാലമായി തുറന്ന വായുമുള്ള പച്ചനിറമുള്ള ഒരു രാക്ഷസന്റെ മുഖമായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് സ്വർണ്ണനിറമുള്ള മാനിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച മാരീചനാണ്. മുകളിലെ രംഗത്തിൽ, ഭക്ഷണം നിറച്ച ഒരു പാത്രം പിടിച്ച്, തന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു സന്യാസിയുടെ ഭിക്ഷാപാത്രത്തിൽ അത് വയ്ക്കുന്ന സ്വർണ്ണനിറമുള്ള സീതയുണ്ട്. സന്യാസി സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവനും ക്ഷൗരം ചെയ്തവനും രുദ്രാക്ഷമാലയും ഒരു കൈയിൽ വടിയുമുള്ളവനുമാണ്. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, സ്വർണ്ണനിറമുള്ള സീത തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ട് ഒരു പുഷ്പക വിമാനത്തിൽ ഇരുത്തപ്പെടുന്നു. വിമാനത്തിന്റെ ചക്രങ്ങൾ ദൃശ്യമാണ്. രാവണൻ കോമ്പല്ലുകളും തുറന്ന വായുമുള്ള പച്ചനിറമുള്ള, ബഹുകരനായ അസുരനായി തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നു. തന്റെ ചന്ദ്രഹാസം എന്ന വാൾ ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം ജടായുവിന്റെ ചിറകുകൾ അരിഞ്ഞുകളയുന്നു. ജടായു വെളുത്ത നിറമുള്ളവനും വലിയ കണ്ണുകളും ചുവന്ന കൊക്കുമുള്ളവനുമാണ്. അദ്ദേഹം ചുവന്ന മേലുടയാടയും കിരീടവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗം, തന്റെ വയറ്റിൽ വായുള്ള ഭീമാകാരനായ പച്ചനിറമുള്ള ഒരു രാക്ഷസൻ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് കാണിക്കുന്നു. പച്ച മേലുടയാടയോടെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ലക്ഷ്മണൻ, കൈയിൽ ഒരു വാൾ പിടിച്ച്, തലയില്ലാത്ത രാക്ഷസൻ കബന്ധന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
Rasa
Shanta

Spatial & Architectural

Temple
കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഉൾഭാഗം
Zone within Temple
Ramayana Chamber
Position in Pradakshina Sequence
Not Applicable
Adjacent Panels
Ramayanam and Ramayanam

Narrative

Textual Source
Ramayana
Mythological Tale
രാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും പഞ്ചവടിയിൽ തുടർന്നും താമസിക്കുന്നു. ഒരു ദിവസം, വനത്തിലൂടെ ഓടുന്ന അസാധാരണമായി മനോഹരമായ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഒരു മാനിനെ സീത കാണുന്നു. തനിക്കുവേണ്ടി ആ മാനിനെ പിടിക്കാൻ അവൾ രാമനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. രാമൻ മാനിനെ തേടിപ്പോയി അതിനെ വേട്ടയാടുന്നു. രാമന്റെ അമ്പേറ്റപ്പോൾ, മാൻ മാരീചൻ എന്ന രാക്ഷസനായി മാറുകയും രാമന്റെ ദുഃഖസ്വരം അനുകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വനത്തിൽ നിന്ന് രാമന്റെ ശബ്ദം കേട്ട സീത, അദ്ദേഹത്തെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ ലക്ഷ്മണനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ലക്ഷ്മണൻ ലക്ഷ്മണരേഖ എന്ന അതിർവരമ്പ് വരയ്ക്കുകയും അതിന് പുറത്ത് കടക്കരുതെന്ന് സീതയോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ അതിന് സമ്മതിക്കുന്നു, ലക്ഷ്മണൻ അവളെ കുടിലിൽ ഒറ്റയ്ക്കാക്കി രാമനെ അന്വേഷിച്ച് പോകുന്നു. അദ്ദേഹം രാമന്റെ അടുത്തെത്തുമ്പോൾ, മാരീചൻ തന്നെ കബളിപ്പിച്ചതാണെന്നും ആരോ സീതയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ പോകുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കുന്നു. കുടിലിൽ തിരികെ, ഭിക്ഷ യാചിക്കുന്ന ഒരു സന്യാസി സീതയെ സന്ദർശിക്കുന്നു. അവൾ ഒരു പാത്രം ധാന്യവുമായി തിരികെ വന്ന് സന്യാസിക്ക് നൽകുന്നു, അദ്ദേഹം ലക്ഷ്മണരേഖ കടന്ന് ഭിക്ഷ നൽകാൻ അവളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അവൾ ലക്ഷ്മണരേഖ കടക്കുന്ന ഉടൻ, രാവണനാൽ അവൾ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു, അദ്ദേഹം പച്ചനിറമുള്ള, ബഹുകരനായ രാക്ഷസനായി തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിലേക്ക് മാറി അവളെ പുഷ്പക വിമാനത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ലങ്കയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ, രാവണൻ ജടായുവിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു, അദ്ദേഹം രാവണന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് സീതയെ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, എന്നാൽ രാവണൻ അദ്ദേഹത്തെ കീഴടക്കി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിറകുകൾ അരിഞ്ഞുകളയുന്നു. സീതയെ അന്വേഷിച്ചു പോയ രാമനും ലക്ഷ്മണനും പരിക്കേറ്റ് കിടക്കുന്ന ജടായുവിനെ കണ്ടെത്തുന്നു, അദ്ദേഹം അവരോട് സത്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവർ സീതയെ കൂടുതൽ അന്വേഷിച്ചു പോകുകയും തലയില്ലാത്ത രാക്ഷസനായ കബന്ധനെ കണ്ടുമുട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു, അദ്ദേഹം അവരെ രണ്ടുപേരെയും വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, എന്നാൽ അവർ അദ്ദേഹത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി സീതയ്ക്കായുള്ള തങ്ങളുടെ അന്വേഷണം തുടരുന്നു.
Episode
ആരണ്യകാണ്ഡം
Position within Narrative Sequence
4 out of 10

Condition & Documentation

Condition
Fair
Deterioration Type
Plaster loss
Restoration Status
Partially restored
Documentation Type
DSLR full panel
Permission Basis
ASI permission
Date of Documentation
01/08/2024
Artist
അജ്ഞാതൻ
Identifier
MCP_P032
Rights / Notes
മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.