രാമായണം - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Detail Photos

രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെയും ആരണ്യകാണ്ഡത്തിലെയും രംഗങ്ങളാണ് ഈ പാനലിൽ ഉള്ളത്. പാനലിന്റെ താഴെ ഇടതുവശത്ത്, തന്റെ മന്ത്രി സുമന്ത്രനോട് രാമനെ തന്റെ അടുത്ത അവകാശിയാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന ദശരഥൻ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യമാരായ കൈകേയിയും കൗസല്യയും സമീപത്ത് നിൽക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, ഗുഹന്റെ സഹായത്തോടെ ഒരു തോണിയിൽ ഗംഗ കടന്ന് വനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും സീതയെയും കാണാം. അടുത്ത രംഗം, അയോധ്യയിലേക്ക് തിരികെ വരാൻ രാമനെ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഭരതൻ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുന്നത് കാണിക്കുന്നു. ഭരതൻ കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ കൂപ്പിയിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നിൽ ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും സുമന്ത്രനുമുണ്ട്. രാമൻ തന്റെ വലതുവശത്ത് സീതയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗം, വനത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും സീതയെയും വിരാടൻ എന്ന രാക്ഷസനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും കാണിക്കുന്നു. വിരാടനെ വധിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഒരു ഗന്ധർവ്വനായി ഉയർന്നുവരികയും തന്റെ ഭക്തി കാണിക്കാൻ കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഭരതനും ഒരു അജ്ഞാത രൂപത്തിന്, ഒരുപക്ഷേ വ്യാസനായിരിക്കാം, തങ്ങളുടെ ബഹുമാനം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ നിരവധി ഋഷിമാർ അവരെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഈ പാനലിന്റെ ഒരു ഭാഗം കേടുപറ്റിയിരിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, പഞ്ചവടിയിൽ ഇരിക്കുന്ന രാമനെയും സീതയെയും സ്വർണ്ണനിറമുള്ള സ്ത്രീയുടെ വേഷത്തിൽ ശൂർപ്പണഖ സമീപിക്കുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, ശൂർപ്പണഖ തന്നെ വശീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ അവളുടെ മൂക്കും ചെവികളും സ്തനങ്ങളും അരിഞ്ഞുകളയുന്നു. തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അവൾ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നു. രാമൻ നോക്കിനിൽക്കുന്നു. പാനലിന്റെ അടുത്ത ഭാഗം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശൂർപ്പണഖയുടെ ബന്ധുക്കളായ ഖരനും ദൂഷണനും രാമനും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന നിരവധി അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് കാണാം.

Iconography

Primary Deity/Figure: ശ്രീരാമൻ
Secondary Figures: ദശരഥൻ, സുമന്ത്രൻ, കൈകേയി, കൗസല്യ, ലക്ഷ്മണൻ, സീത, ഗുഹൻ, ഭരതൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വിരാടൻ, വ്യാസൻ, ശൂർപ്പണഖ, ഖരൻ, ദൂഷണൻ
Iconographic Form: ശ്രീരാമൻ (വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം)
Iconographic Attributes: പച്ചനിറമുള്ള ദശരഥൻ തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് നീണ്ട കറുത്ത താടിയുണ്ട്, ചുവന്ന മേലുടയാട ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ഭാര്യമാർ, പച്ചനിറമുള്ള കൗസല്യയും മഞ്ഞനിറമുള്ള കൈകേയിയും, സമീപത്ത് നിൽക്കുന്നു. ദശരഥന്റെ മന്ത്രിയായ മഞ്ഞനിറമുള്ള സുമന്ത്രൻ, കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ കൂപ്പി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിൽ നിൽക്കുന്നു. ദശരഥന്റെ ഒരു കൈ വ്യാഖ്യാനമുദ്രയിൽ ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. രാമൻ തന്റെ അടുത്ത അവകാശിയാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, ഗുഹന്റെ തോണിയിൽ ഗംഗാനദി കടക്കുന്ന രാമനെയും സീതയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കാണാം. രാമൻ പച്ചനിറമുള്ളവനും വില്ലും അമ്പും പിടിച്ചിരിക്കുന്നവനുമാണ്. സീത സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവളും ലക്ഷ്മണൻ പച്ച മേലുടയാടയോടെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവനുമാണ്. രാമന് ചുവന്ന മേലുടയാടയുണ്ട്. ചുവന്ന മേലുടയാടയോടെ പച്ചനിറമുള്ള ഗുഹൻ, കൈയിൽ തുഴയുമായി ഉണ്ട്. അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള തോണിയിൽ അവരെ വനത്തിന്റെ മറുവശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഗംഗാനദിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ നിരവധി മത്സ്യങ്ങളും മറ്റ് ജലജീവികളും ഉണ്ട്. അടുത്ത രംഗം, കൈകൾ വ്യാഖ്യാനമുദ്രയിൽ ഉയർത്തി പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പച്ചനിറമുള്ള രാമനെ കാണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ചുവന്ന മേലുടയാട ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിൽ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള സീത നിൽക്കുന്നു. രാമന് അഭിമുഖമായി, കൈയിൽ വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച്, പച്ച ജാക്കറ്റുമായി മഞ്ഞനിറമുള്ള ലക്ഷ്മണനുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിൽ, ചുവന്ന മേലുടയാടയോടെ വെളുത്ത നിറമുള്ള ഭരതൻ, അഞ്ജലീമുദ്രയോടെ. അവർ ഇരുവർക്കും പിന്നിൽ പച്ചനിറമുള്ള ശത്രുഘ്നൻ, കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ. അടുത്ത രംഗത്തിൽ, പാനലിന്റെ മധ്യ-ഇടതുഭാഗത്തോട് ചേർന്ന്, വനത്തിലൂടെ നടക്കുന്ന രാമനെയും സീതയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കാണിക്കുന്നു. രാമൻ വീണ്ടും പച്ചനിറമുള്ളവനും ചുവന്ന മേലുടയാട ധരിച്ചവനുമാണ്. സീത സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവളും ലക്ഷ്മണൻ പച്ച മേലുടയാടയോടെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവനുമാണ്. വലിയ തുറിച്ച കണ്ണുകളും നീണ്ട നാവുമുള്ള പച്ചനിറമുള്ള ഒരു രാക്ഷസനെ രാമൻ ആക്രമിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. രാക്ഷസൻ കൈയിൽ കുന്തമോ ത്രിശൂലം പോലുള്ള ആയുധമോ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം രാമന്റെ അമ്പേറ്റ് പരിക്കേൽക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരയിൽ നിന്ന് ഒരു ഗന്ധർവ്വൻ ഉയർന്നുവരുന്നു, സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവനും പച്ച മേലുടയാടയോടെ കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ ഉയർത്തിയവനുമാണ്. രാക്ഷസരൂപത്തിലായിരുന്ന വിരാടൻ എന്ന അസുരൻ, രാമൻ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചതിനാൽ ഗന്ധർവ്വനായി തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അടുത്ത രംഗം, ആശ്രമത്തിൽ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും സീതയെയും കാണിക്കുന്നു. നീണ്ട താടിയോടെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള അഗസ്ത്യന് അവർ തങ്ങളുടെ അഭിവാദ്യങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നു. പാനലിന്റെ മുകൾ ഇടത് കോണിൽ, ഒരു കൈ അരയിൽ വച്ചും മറ്റേ കൈ താഴേക്ക് വച്ചും സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ശൂർപ്പണഖ, പഞ്ചവടിയിൽ രാമന്റെയും സീതയുടെയും സമീപം നിൽക്കുന്നു. രാമൻ വീണ്ടും പച്ചനിറമുള്ളവനും സീത സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവളുമാണ്. അടുത്ത പാനൽ, പച്ച ജാക്കറ്റോടെ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ലക്ഷ്മണൻ, വാൾകൊണ്ട് ശൂർപ്പണഖയുടെ മൂക്കും ചെവികളും സ്തനവും അരിഞ്ഞുകളയുന്നത് കാണിക്കുന്നു. ശൂർപ്പണഖ ഇപ്പോൾ തുറിച്ച കണ്ണുകളും തുറന്ന വായുമുള്ള പച്ചനിറമുള്ള രാക്ഷസിയുടെ രൂപത്തിലാണ്. പാനലിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ചുഴിഞ്ഞ മരച്ചില്ല പോലുള്ള പാറ്റേണുകൾ ഉണ്ട്.
Rasa: Shanta

Spatial & Architectural

Temple: കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഉൾഭാഗം
Zone within Temple: Ramayana Chamber
Position in Pradakshina Sequence: Not Applicable
Adjacent Panels: Ramayanam and Ramayanam

Narrative

Textual Source: Ramayana
Mythological Tale: രാമനെ അടുത്ത അവകാശിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ, കൈകേയിയുടെ പരിചാരികമാരിലൊരാളായ മന്ഥര കൈകേയിയുടെ അടുത്തെത്തി രാമനെതിരെ അവളുടെ കാതിൽ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കുന്നു. അതിനാൽ അവൾ ദശരഥനോട് രണ്ട് വരങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. ഒന്ന് ഭരതനെ അടുത്ത രാജാവാക്കുക, രണ്ടാമത്തേത് രാമനെ വനവാസത്തിന് അയക്കുക. ദശരഥന് ഇവ രണ്ടും സമ്മതിക്കേണ്ടിവന്നു, രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു. സീതയും ലക്ഷ്മണനും അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഗുഹൻ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഒരു തോണിയിൽ അദ്ദേഹം ഗംഗ കടന്ന് വനത്തിലെത്തുന്നു. അദ്ദേഹം ലക്ഷ്മണനോടും സീതയോടും ഒപ്പം ചിത്രകൂടത്തിൽ വനത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. അവിടെ ഭരതൻ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കുന്നു, ദുഃഖത്താൽ മരണമടഞ്ഞ ദശരഥന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്നു. പുതിയ രാജാവായി ഭരിക്കാൻ അയോധ്യയിലേക്ക് തിരികെ വരാൻ അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. തന്റെ പിതാവിനോട് ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞ ലംഘിക്കാൻ രാമൻ വിസമ്മതിക്കുകയും പകരം തന്റെ ചെരിപ്പുകൾ അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭരതൻ ചെരിപ്പുകൾ സ്വീകരിച്ച് അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി, അവ സിംഹാസനത്തിൽ വച്ച്, രാമൻ വനവാസത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവരുന്നത് വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഭരണം നടത്തുന്നു. രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടും സീതയോടും ഒപ്പം വനത്തിലൂടെയുള്ള തന്റെ യാത്ര തുടരുന്നു. യാത്രയ്ക്കിടയിൽ, അദ്ദേഹം വിരാട രാക്ഷസനെയും താൻ വധിക്കുന്ന മറ്റ് നിരവധി രാക്ഷസന്മാരെയും കണ്ടുമുട്ടുന്നു. വിരാടൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഒരു ഗന്ധർവ്വനായി മാറുന്നു, ഇത് ആ ഗന്ധർവ്വൻ ഒരു ശാപത്തിന്റെ ഭാഗമായി രാക്ഷസ രൂപമോ അസുര രൂപമോ കൈക്കൊള്ളാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവർ തങ്ങളുടെ യാത്ര തുടരുകയും വഴിയിൽ അഗസ്ത്യ മുനിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു, അദ്ദേഹത്തോട് കൈകൾ അഞ്ജലീമുദ്രയിൽ കൂപ്പി തങ്ങളുടെ ബഹുമാനം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. പഞ്ചവടിയിൽ വച്ച് ശൂർപ്പണഖ സീതയെയും രാമനെയും സമീപിക്കുകയും രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വശീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കോപത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻ അവളുടെ മൂക്കും ചെവികളും സ്തനങ്ങളും അരിഞ്ഞുകളയുന്നു, ഇത് അവളെ രാക്ഷസി ശൂർപ്പണഖയായി തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു. അവൾ തന്റെ ബന്ധുക്കളായ ഖരനോടും ദൂഷണനോടും പരാതി പറയുന്നു, അവർ രാമനുമായും ലക്ഷ്മണനുമായും യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ പരാജയപ്പെടുന്നു. പാനൽ ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. ഖരനുമായും ദൂഷണനുമായുമുള്ള യുദ്ധം ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂരിഭാഗം ഭാഗവും നശിച്ചുപോയിരിക്കുന്നു.
Episode: അയോധ്യാകാണ്ഡം, ആരണ്യകാണ്ഡം
Position within Narrative Sequence: 3 out of 10

Condition & Documentation

Condition: Fair
Deterioration Type: Plaster loss
Restoration Status: Partially restored
Documentation Type: DSLR full panel
Permission Basis: ASI permission
Date of Documentation: 01/08/2024
Artist: അജ്ഞാതൻ
Identifier: MCP_P031
Rights / Notes: മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.