അഷ്ടഭുജ വേണുഗോപാല - കേരള മ്യൂറൽ ആർക്കൈവ്

Detail Photos

അഷ്ടഭുജ വേണുഗോപാലൻ, അഥവാ എട്ട് കൈകളുള്ള പച്ചനിറമുള്ള കൃഷ്ണന്റെ രൂപം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളംകൈകൾ ചുവപ്പ് കലർന്ന നിറത്തിലാണ്. അദ്ദേഹം തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു മേലാപ്പോടെയുള്ള തൂക്കുകട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ പതിനാറ് ഗോപികമാർ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് കൈകളുണ്ട്, ഓരോന്നും ഓരോ ഗോപികയെ സ്പർശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ എട്ട് കൈകളിൽ രണ്ടെണ്ണം ഓടക്കുഴൽ പിടിച്ച് ചുണ്ടിലേക്ക് ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ധാരാളം ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം മഞ്ഞ മുണ്ട് ധരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് തലയ്ക്ക് മുകളിൽ ഒരു കിരീടമുണ്ട്. മേലാപ്പിന് മുകളിൽ നിരവധി പ്രാവുകൾ വിശ്രമിക്കുന്നു. കട്ടിലിന് താഴെ ഒരു താമരക്കുളം, മരങ്ങൾ, ഇണചേരുന്ന മാനുകൾ എന്നിവയുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു കൈ സ്വന്തം തലയ്ക്ക് പിന്നിൽ വച്ച് അതിനെ താങ്ങിനിർത്തുന്നു. ഒരു കൈകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഒരു ഗോപികയുടെ മുലക്കണ്ണ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു കൈ ഒരു ഗോപികയുടെ ഗുഹ്യഭാഗം സ്പർശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു ഗോപികയുടെ തലയുടെ പിൻഭാഗം സ്പർശിച്ച് അവളെ തന്നെ ചുംബിക്കാൻ പാകത്തിൽ അടുപ്പിക്കുന്നു. ഒരു കൈ മറ്റൊരു ഗോപികയുടെ മുഖം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു കൈയും ഒരു കാൽവിരലും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഗോപികമാരുടെ ഗുഹ്യഭാഗങ്ങൾ സ്പർശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കാൽവിരൽ ഒരു ഗോപികയുടെ മുലക്കണ്ണുകൾ സ്പർശിക്കുന്നു.

Iconography

Primary Deity/Figure: കൃഷ്ണൻ
Secondary Figures: ഗോപികമാർ
Iconographic Form: അഷ്ടഭുജ വേണുഗോപാല
Iconographic Attributes: പച്ചനിറമുള്ള എട്ട് കൈകളുള്ള കൃഷ്ണൻ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളംകൈകൾ ചുവപ്പ് നിറത്തിലാണ്; അദ്ദേഹം നിരവധി ഗോപികമാരുടെ മടിയിൽ കിടക്കുന്നു; അദ്ദേഹം തലയ്ക്ക് മുകളിൽ മേലാപ്പുള്ള ഒരു കട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നു; മേലാപ്പ് രണ്ട് തൂണുകളാൽ താങ്ങിനിർത്തിയിരിക്കുന്നു; മേലാപ്പിന് മുകളിൽ പ്രാവുകളുണ്ട്; അദ്ദേഹത്തിന് താഴെ ധാരാളം മൃഗങ്ങളുള്ള, പ്രധാനമായും മാനുകളുള്ള ഒരു കാട്ടുദൃശ്യമുണ്ട്; അവ ഇണചേരൽ ഭാവത്തിലാണ്; കൃഷ്ണൻ മഞ്ഞ മുണ്ട് ധരിച്ച് പതിനാറ് ഗോപികമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം മാല, കമ്മൽ, തോൾവളകൾ, കിരീടം, വളകൾ, മോതിരങ്ങൾ, അരച്ചങ്ങല എന്നിവ ധരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മുകളിലുള്ള വലതും ഇടതും കൈകൾ ഓടക്കുഴൽ വായിക്കുന്നു; ഒരു കൈ തലയുടെ പിൻഭാഗത്ത് വച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരു കൈ ഒരു ഗോപികയുടെ തല പിടിച്ച് അവളെ ചുംബിക്കാൻ കഴിയുംവിധം തന്റെ മുഖത്തിന് അടുപ്പിക്കുന്നു; മറ്റൊന്ന് വേറൊരു ഗോപികയുടെ മുഖം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരു കൈ ചുവപ്പ് നിറമുള്ള ഒരു ഗോപികയുടെ മാറിടത്തിന്റെ മുലക്കണ്ണ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; വേറൊരു കൈ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഒരു ഗോപികയുടെ ഗുഹ്യഭാഗം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; വേറൊരു കൈ മറ്റൊരു ഗോപികയുടെ ഗുഹ്യഭാഗം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാൽവിരലുകളും സമാനമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതു കാൽ ഒരു ഗോപികയുടെ ഗുഹ്യഭാഗം സ്പർശിക്കുന്നു; ഇടതു കാലിന്റെ പെരുവിരൽ കൊണ്ട് അദ്ദേഹം മറ്റൊരു ഗോപികയുടെ മുലക്കണ്ണ് സ്പർശിക്കുന്നു; ഈ രംഗം നോക്കുന്ന മറ്റ് ഗോപികമാരുമുണ്ട്. അവരിൽ ചിലർ വെഞ്ചാമരം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. പതിനാറ് ഗോപികമാരിൽ ഏഴ് പേർ സ്വർണ്ണനിറമുള്ളവരും രണ്ട് പേർ പച്ചനിറമുള്ളവരും മൂന്ന് പേർ വെളുത്ത നിറമുള്ളവരുമാണ്; അവരെല്ലാം ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
Rasa: Shringara

Spatial & Architectural

Temple: കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഉൾഭാഗം
Zone within Temple: Ladies' chamber
Position in Pradakshina Sequence: Not Applicable
Adjacent Panels: Shakthipanchakshari and Govardhanan

Narrative

Textual Source: Non-narrative
Mythological Tale: കൃഷ്ണൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഒൻപതാമത്തെ അവതാരമാണ്. വാസുദേവനും ദേവകിക്കും ജനിച്ച കൃഷ്ണനെ, കംസന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ നന്ദഗോപരുടെയും യശോദയുടെയും സംരക്ഷണയിൽ ഏൽപ്പിക്കുകയും അവർ സ്വന്തം മകനെപ്പോലെ വളർത്തുകയും ചെയ്തു. അഷ്ടഭുജ വേണുഗോപാലനായുള്ള ഈ ചിത്രീകരണത്തിൽ, അഷ്ട അഥവാ എട്ട് ഭുജ അഥവാ കൈകളോടെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്, അതിൽ രണ്ടെണ്ണം ചുണ്ടിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച വേണു അഥവാ ഓടക്കുഴലാണ്. ഇത് കൃഷ്ണന്റെ അപൂർവ്വമായ ഒരു ചിത്രീകരണമാണ്. ഈ ഭാവത്തിൽ, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി വൃന്ദാവനത്തിലെ ഗോപികമാരാൽ അഥവാ പശുപാലക സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കും.
Episode: ആഖ്യാനേതരം

Condition & Documentation

Condition: Good
Deterioration Type: Pigment loss
Restoration Status: Partially restored
Documentation Type: DSLR full panel
Permission Basis: ASI permission
Date of Documentation: 01/08/2024
Artist: അജ്ഞാതൻ
Identifier: MCP_P002
Rights / Notes: മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ചിത്രങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയോ പുനർവിതരണം ചെയ്യുകയോ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.